Betsie is er niet meer.

"Wablief?". Ze was de enige die ik dat woord ooit heb horen gebruiken. Ze zei het met enige regelmaat als het geluid van de mensen om zich heen voor haar niet meer te volgen was. Dat was toen nog niet omdat ze het allemaal niet meer kon volgen, toen nog niet. Ze was gewoon erg doof, en haar gehoormachientjes maakten een brei van al het gepraat. "Wablief?", zei ze dan, als je wat tegen haar zei. 

Annet komt uit Overijssel. Toen ik haar leerde kennen kwam ik er vrij vlug achter dat Overijssel, naast een mooie provincie ook een gebied, streek, geef het naam, is waar men een redelijk onverstaanbaar dialect spreekt. Voor iemand uit Den Helder dan. Betsie, of zoals ze op dit blog heet, "de moeder van Annet", kon ik in het begin dan ook nauwelijks volgen. Maar ik verstond van de rest van de familie ook maar een enkel woord dus dat maakte niet heel veel uit. 

Annets moeder woonde in Raalte. Ze werd geboren vlakbij Raalte en in haar leven is ze maar zo heel soms buiten die streek geweest. Ze kwam van een boerderij waar ze het eind van de oorlog nog meemaakte. Boerderijen die in brand werden geschoten door zich terugtrekkende Duitse troepen. Dat wist ze zich nog heel lang heel goed te herinneren. Ze trouwde, kreeg zes kinderen. Veel te vroeg verloor ze haar man en weer later haar oudste dochter. En hoewel ze er weinig over sprak tekende dit haar leven.

In de tijd dat wij in Bulgarije wonen belden Annet en haar moeder elke week, op  zondagavond. Moeizaam ging dat vaak. Want gehoorapparaten zijn wonderlijke dingen. Soms doen ze het niet goed, gaan ze piepen, dat soort dingen. Maar misschien kwam het moeizame ook wel doordat haar haar gedachten heel erg langzaam, ongemerkt maar onomkeerbaar werd uitgegumd. Al wisten we dat toen nog niet.

In de loop van vorig jaar werd het woord "Dementie" onvermijdelijk. De moeder van Annet verhuisde naar een instelling. Al is het woord instelling eigenlijk te onvriendelijk voor de plek waar ze terechtkwam. Ze had er plezier. Ze schilde weer aardappels. Tegen het einde van het jaar wilde ze, dacht ik, wat borden pakken van een plank die te hoog bleek. Ze viel, brak iets, werd geopereerd en daarna kwam het nooit meer echt goed.

Vorige week was Annets moeder jarig. Zoals elk jaar vloog Annet naar Nederland. Om bij haar te zijn. En misschien was het griep, maar misschien was het ook gewoon op, klaar, was er al veel teveel uitgegumd. In de nacht van zaterdag op zondag overleed Betsie.

Annets moeder had geen groots en meeslepend leven. Ze beklom geen bergen, ze stak geen oceanen over. Ze was van een generatie die het nog geen plicht vond zich over van alles en veel teveel uit te spreken. Ze zorgde voor haar omgeving, schilde aardappels, iemand moet dat tenslotte doen. Als ze iets niet wist zei ze "Wablief?". Betsie, Annets moeder was, en dat is al heel wat.

.